Бошогт жононгийн тухай мэдээ (Эртний Монголын хаадын үндэсний их шар тууж , эх бичгийн цогц судалгаа хийсэн С.Чулуун, Ш.Цэрэндоо, УБ., 2011)

Үндсэн мэдээлэл:

Адил утгатай үг Бошогт Сэцэн жонон
Хамаа бүхий үг Алтан хан, Баруун гурван түмэн, жонон
Төрөл түүхэн хүн
Цаг үе Дөчин дөрвөн хоёрын Монгол улс
Хэний хаанчлалын үед Түмэн Засагт хаан, Буян Сэцэн хаан, Лигдэн Хутагт хаан
Салбар, чиглэл түүх
Өөр нэр (цол, сүмийн цол гэх мэт) Алтан хүрдийг эргүүлэгч Чакраварди Сэцэн жонон хаан
Хүйс эр
Төрсөн он, сар, өдөр 1565
Нас барсан он, сар, өдөр 1624
Овог, аймаг Хиад Боржигин
Гэр бүл (Эцэг, өвөг эцэг, эх, нагац өвөг, хадам эцэг, хүргэн, эхнэр, нөхөр, ах дүү, хүү охин гэх мэт) Элэнц эцэг нь Гүнбилиг Мэргэн жонон, өвөг эцэг нь Ноёндар жонон, эцэг нь Буянбаатар хунтайж. Дүү нь Өлзийт Бинт хунтайж, Банди Мэргэн зоригт. Хүү нь Сэрэн эрдэнэ хунтайж, Ринчэн эеч дайчин, Туба тайж, Чойла тайж.

Бошогт жонон

XVI зууны эцэс XVII зууны эхэн үед Монголын Ордос түмнийг захирч байсан жонон. 


Бошогт нь 1576 онд өвөг эцэг Ноёндарын жононгийн албан тушаалыг залгамжилжээ. Тэрээр Ордос түмнээ захиран Шар мөрний Бортохой хавиар нутаглаж байжээ.

Бошогт жонон Түмэдийн Алтан ханы хамт Монгол оронд бурхны шашныг дэлгэрүүлэх үйлсэд хүчин зүтгэсэн тул 1578 онд Түвэдийн Далай ламаас “Чакраварди Сэцэн жонон хаши хаан” гэдэг цол хүртжээ.

Түүний эцэг Буянбаатар Ойрадыг дайлж яваад 1574 онд алагдсан бөгөөд Бошогт жонон эцгийнхээ өсийг авахын тулд Ойрадыг довтлохоор одсон боловч Мин улсын цэрэгтэй тулгаран тэдэнтэй дайтаж байжээ. 1592, 1594 онд Бошогт жонон Ордос түмний цэргийг авч Мин улсыг довтлов. 1613 онд Мин улсаас Шунь-и ван цол хүртэв.

1596 онд тэрээр Баруун түмний цэргийг авч Хөх нуур, Түвэдийг довтолж, тэнд нутаглаж байсан Шар Уйгурыг эрхэндээ оруулав. 1614 онд Майдар хутагтыг залсан тэрээр Бошогт жононд “Алтан хүрдийг эргүүлэгч Чакраварди Сэцэн жонон хаан” хэмээх цол хүртээжээ. 1621 онд Мин улсад одсон 60 элчийг Мин улс хороосон тул Бошогт жонон тэргүүлэн Мин улсын хязгаарыг довтолжээ. 1623 онд “Алтан Ганжуур”-ыг бүтээлгэв. Бошогт жонон 1624 онд нас баржээ. Түүнийг хөвгүүд нь болох Сэрэн эрдэнэ хунтайж, Ринчэн эеч дайчин нар дараалан залгамжилжээ. (Ц.Цэрэндорж)

Ашигласан ном зохиол

Зарлигаар тогтоосон гадаад монгол, хотон аймгийн ван гүнгүүдийн илтгэл шастир, Монгол бичгээс кирилл бичигт буулгаж, тайлбар хийсэн Цэрэндорж Ц., Эрдэнэболд Л., Баржав Д., Ганбат Н., УБ., 2007

Саган сэцэн, Эрдэнийн товч, УБ., 1961

Ван Мандаа, Монголын түүхийн толь, ӨМАХХ, 1999


Дэлгэрүүлж үзэх ном зохиол