Цэргийн яамны дэргэд байгуулагдсан "Жавхланг бадруулагч" үүрийн гишүүд. 1921 он. Эх сурвалж: (ШУА-ийн Түүх, археологийн хүрээлэнгийн Баримт мэдээллийн төв)

Үндсэн мэдээлэл:

Адил утгатай үг залуучуудын эвлэл, Бошгийг халах залуучуудын эвлэл
Хамаа бүхий үг МАХН
Төрөл Зохион байгуулалт
Цаг үе 1921-1991
Үндэслэн байгуулагч Г.Гүрсэд, Х.Чойбалсан
Бүс нутаг Монгол
Үүсэж байгуулагдсан он цаг 1921 он
Татан буугдсан он цаг 1991 он

Монголын Хувьсгалт Залуучуудын эвлэл

Монгол улсын залуучуудын анхны байгууллага

    Богд Хаант Монгол улсын үед Хаант Орос улсад суралцсан сурагчид голлосон хэсэг залуус 1921 онд Нийслэл хүрээнд хуралдаж “Бошгийг халах залуучуудын эвлэл” хэмээх залуучуудын байгууллагыг байгуулсан. “Бошгийг халах залуучуудын эвлэл”-ийн ерөнхий хорооны бүрэлдэхүүнд Г.Гүрсэд, Н.Жадамба, Бат-Очир, Х.Чойбалсан, Ж.Баваасан нар сонгогдсон. “Бошгийг халах залуучуудын эвлэл”-ийн гол үйл ажиллагаа нь нам, засгийн бодлого, шийдвэрийг олон түмэнд ухуулан сурталчлах, соёл боловсролын талаар хоцрогдсон залуучуудыг соёлжуулан гэгээрүүлэх байв. “Бошгийг халах залуучуудын эвлэл” Ардын засгийн газрын яамд болон Алтанбулаг хот, Улиастай хот, Ховдын хязгаарт үүрүүд байгуулсан. 1922 онд Москва хотноо болсон Дорно зүгийн хувьсгалт залуучуудын их хуралд МХЗЭ төлөөлөгчөө оролцуулан Коминтерний Коммунист залуучуудын интернационал болон Лениний комсомол зэрэг байгууллагуудтай холбоо тогтоосон.

    МХЗЭ-ийн анхдугаар их хурал 1922 оны 7 дугаар сард Нийслэл хүрээнд Нийслэл хүрээ, Халхын дөрвөн аймаг, Ховд, Улиастайн 30 шахам үүрүүдийн 600 гаруй төлөөлөгч оролцсон. Хурлаас МХЗЭ-ийн үндсэн зорилт, дүрмийг баталж, Төв хороог байгуулж, тэргүүлэгчид С.Буяннэмэх, Осор нарыг сонгожээ. 1922 онд МАН-ын Төв хороо, МХЗЭ-ийн Төв хороо хамтран тусгай комисс гаргаж, нам эвлэлийн хоорондын харилцааг тодорхойлохдоо “Улс орны гадаад дотоод улс төрийн бодлогыг МАН удирдан явуулах ба МХЗЭ нь энэ бодлогыг хэрэгжүүлэн биелүүлэхэд намдаа туслах үүрэгтэй" гэж заасан. 1922 оноос 1991 он хүртэл хорин удаа их хурлыг хуралдуулж, МАХН-ын зорилт шийдвэрийг хэрэгжүүлэхийн төлөө ажилласан.

    1991 онд хуралдсан МХЗЭ-ийн ХХ их хурлаар залуучууд өөрчлөл, шинэ чиг хандлагыг өрнүүлэн хэлэлцэж, МХЗЭ-ийн үйл ажиллагааг зогсоож, тус байгууллагын бааз суурь дээр залуучууд, олон нийтийн шинэ байгууллага байгуулах болсон. 1991 оны нэгдүгээр сарын 17-нд монголын залуучуудын чуулган зохион байгуулж, Залуучуудын холбоог байгуулан, холбооны тунхаглал, дүрмийг баталсан. Монголын Залуучуудын холбооны ерөнхийлөгчөөр С.Баярцогт, МЗХ-ны гүйцэтгэх хорооны тэргүүлэгч гишүүнээр Б.Баярсайхан, Г.Батхүү, Б.Баярцэнгэл, Я.Санжмятав, Ю.Эрхэмбаатар, Б.Болд, Д.Ганбат нарыг сонгожээ. (Ч.Батдорж)

Ашигласан ном зохиол

О.Бямбажав. Монголын хувьсгалт залуучуудын эвлэл. Улсын Хэвлэлийн Газар. УБ., 1972
МХЗЭ-ийн түүхэнд холбогдох баримт бичгүүд. Эмхэтгэн хэвлүүлсэн Лувсанбалдан. Улсын Хэвлэлийн Газар. УБ., 1972 он.
С. Дамба. МХЗЭ-ийн түүх. УБ.,1979
Монголын залуучууд. Тэргүүн боть. Эмхэтгэж, эрхлэн нийтлүүлсэн С.Даш. УБ., Соёмбо принтинг. 2007

Дэлгэрүүлж үзэх ном зохиол

Монголын залуучууд. II боть. Эмхэтгэж, эрхэлн нийтлүүлсэн С.Даш. Мөнхийн үсэг. УБ., 2008
Монголын залуучууд. III боть. Эмхэтгэж, эрхлэн нийтлүүлсэн С.Даш. Мөнхийн үсэг. УБ., 2008
Монголын залуучууд. I боть. Эмхэтгэж, эрхлэн нийтлүүлсэн С.Даш. Мөнхийн үсэг. УБ., 2011.
Монголын залуучууд. IY боть. Эмхэтгэж, эрхлэн нийтлүүлсэн С.Даш. Мөнхийн үсэг. УБ., 2012
Монголын залуучууд. YI боть. Эмхэтгэж, эрхлэн нийтлүүлсэн С.Даш. Мөнхийн үсэг. УБ., 2014