Дотоодын хамгаалах газрын байр 1930-аад. он Эх сурвалж: (Д.Эрдэнэбатын хувийн архив)

Үндсэн мэдээлэл:

Адил утгатай үг Хилсдүүлэлт, хэлмэгдүүлэлт
Хамаа бүхий үг Онцгой комисс, их гүрний дарангуйлал
Төрөл Түүхэн үйл явдал
Цаг үе XX зууны 20-иод оны эхээс, 30-аад оны дунд
Бүс нутаг Монгол улс
Болсон цаг хугацаа 1922-1933
Хаана болсон БНМАУ
Холбогдох түүхэн хүн, аймаг угсаатан Орон даяар

Дотоодыг хамгаалах газар

Улс орны аюулгүй байдлыг хангах үүднээс байгуулагдсан байгууллага.

      Дотоодыг хамгаалах газрыг 1922 оны 7 дугаар сарын 13-ны өдрийн  Засгийн газрын харьяанд 28 дугаар хурлын шийдвэрээр байгуулж, нэг хэлтэс, гурван тасаг, 14 ажилтантайгаар зохион байгуулж, газрын даргаар Д.Балдандорж, хэлтсийн даргаар К.К.Баторун нар томилогджээ. Элбэгдорж Ринчино Монгол ардын түр Засгийн газрын зөвлөх түшмэл бөгөөд бүх цэргийн зөвлөлийн тэргүүлэгчээр томилогдон ирмэгцээ хэмжээт цаазат ардын эрхт Монгол улсын засаг төрийн толгойд гарахын тулд Монголын удирдагчид, төр шашны зүтгэлтнүүдийн эсрэг томоохон хутган үймүүлэх үйл ажиллагаа зохион байгуулахад шуурхайлан оролцсон юм.  Эл үеэс зөвлөлтийн сургагч, зөвлөхүүд Монголын дотоод хэрэгт ихээхэн хутгалдан, зааж зааварлах болсон билээ. ДХГ-ыг бамбай болгон монгол төрийн тулхтай зүтгэлтнүүд болох Д.Бодоо, С.Данзан нарыг хөнөөсөн нь Монголын нам, төр, соёлын нэрт зүтгэлтнүүдийг улс төрийн хилс хэрэгт холбогдуулан егүүтгэх их хэлмэгдүүлэлтийн эхлэл байв.

       Улсын Бага Хурал, СнЗ-ийн хамтарсан хурлаас 1936 оны 2 дугаар сарын 27-нд Х.Чойбалсанг БНМАУ-ын ДЯЯ-ны сайдаар томилсон билээ. Ийнхүү Монголын нам, төр, цэргийн шилдэг зүтгэлтнүүдийг егүүтгэн баривчлах хэргийг зөвлөлтийн НКВД, КГБ гардан гүйцэтгэсэн юм.

            Эл жилүүдэд Дотоодыг хамгаалах газар улс орныхоо аюулгүй байдлыг ханган биелүүлэх үүргээсээ ухарч, зөвлөлтийн удирдагчид, Коминтерны шууд шахалтанд орсноор Монголын ард түмэн туйлын хүнд хохирол амсаж, лам хуврагууд нийгмийн нэгэн бүрэлдэхүүний хувьд бүрэн устгагдаж, сэхээтний давхарга ихээхэн хэлмэгдсэн билээ. (Д.Эрдэнэбат)

Ашигласан ном зохиол

Агваан Ш. Х.Чойбалсан ба Дотоод явдлын яам. УБ., 1991.
Бат-Очир Л.  Чойбалсан: намтрын нь балархайг тодруулахуй... . УБ., 1996.
Баттогтох С. Нууц хуйвалдаанаас нугалаа завхралд. Улсын хэвлэлийн газар. УБ., 1991.
Монгол улсын төр нийгмийн зүтгэлтэн, ардын түр засгийн газрын анхны ерөнхий сайд Дамбын Чагдаржав (1880-1922). Эрдэм шинжилгээний хурлын материал. УБ., 2010.

Дэлгэрүүлж үзэх ном зохиол

Ардын хувьсгалын анхны долоо: амьдрал, үйл хэрэг. Бага хурлын эмхтгэл. УБ., 2012.
Бат-Очир Лха. Догсомын Бодоо: хэлсэн үг, баримт бичиг, түүвэр  (1885-1922). УБ., 2001.
Даш Д. Солийн Данзан. УБ., 1990.
Пүрэв О. Ардын Засгийн анхны ерөнхий сайд. УБ., 2001.