Үндсэн мэдээлэл:

Хамаа бүхий үг Умард Юань, Тогоонтөмөр хаан, Мухулай
Төрөл түүхэн хүн
Цаг үе Юань улс
Хэний хаанчлалын үед Тогоонтөмөр Ухаант хаан
Өөр нэр (цол, сүмийн цол гэх мэт) Хайси ноён
Хүйс эр
Төрсөн он, сар, өдөр тодорхойгүй
Нас барсан он, сар, өдөр 1388
Овог, аймаг Жалайр
Албан тушаал Тайпин чөлгө-гийн түмтийн ноён, Ляоян явах мужийн засгийн хэргийг тэгшлэн шийтгэгч түшмэл, Ляоян явах мужийн зүүн этгээдийн чэнсян, тайвэй, самжүндэгвансадо
Гэр бүл (Эцэг, өвөг эцэг, эх, нагац өвөг, хадам эцэг, хүргэн, эхнэр, нөхөр, ах дүү, хүү охин гэх мэт) Өндөр өвөг нь Чингис хааны үеийн төрийн зүтгэлтэн Го ван Мухулай. Хүү нь Чаган.

Нагачу

Юань улсын эцэс үеийн улс төрийн зүтгэлтэн, цэргийн жанжин.

Нагачу бол Жалайр аймгийн Мухулай го вангийн хойчис бөгөөд Юань улсын эцсийн улиралд Ляодун нутгийн хамгийн дээд эрх мэдэлтэн байв. Тэрээр угтаа Тайпин чөлгө-гийн түмтийн ноён байсан агаад 1255 онд хожмын Мин улсыг үндэслэгч Чжу Юаньчжанд олзлогдоод, мултарч гарснаас хойш улаан алчууртны босогчидтой хийх тулалдаанд идэвхтэй оролцож, ихээхэн гавьяа байгуулжээ. Нагачу Юань улсын эцсийн улиралд Ляоян явах мужийн засгийн хэргийг тэгшлэн шийтгэгч түшмэл болж, Шэньян нутагт байрлан, хүч чадлаа бэхжүүлжээ. 1362 онд Корйө улсаас урвасан Чо Сосэн гэгчийн ятгалгаар тус улсын Ссансөн хотыг довтолсон боловч, И Сөнге-гийн удирдсан корйө цэрэгт ялагдан ухарчээ.

Умард Юань (1368-1388)-ы үед Нагачу нь Юань улсын засгийн газрын заавраар Юань, Корйө хоёр улсын хооронд холбох үүрэг гүйцэтгэх болов. Тэрээр Корйөд олонтаа элч илгээж, Корйөгөөс түүнд самжүндэгвансадо хэргэм олгох зэргээр найрсаг харилцаатай байжээ. 1370-1380-аад оны үед Нагачу нь Юань улсад томоохон дэмжлэг болоод зогсохгүй, Корйө улс ч бас түүний ачаар умард хил хязгаараа тогтвортой байлгаж байв. Нагачу Юань-ы засгийн газартай холбоолон 1372 онд Нюцзячжуан-ыг довтолж, Ляодун дахь Мин улсын цэрэгт хүнд цохилт өгч байв. 

Гэвч 1380-аад оны эцсээр Мин улс Нагачуг довтлохоор шийдэж, 1387 оны 1-р сард түүний эсрэг цэрэг мордуулахын зэрэгцээ, аргадан ухуулах элчийг бас илгээжээ. Нагачу мөн оны 6-р сард Фэн Шэн-гийн удирдсан их цэрэгт буун өгснөөр Умард Юань улсын хүч чадал ихэд сулран доройтжээ. Мин улсаас түүнийг Хайси ноён цолоор шагнаж, Юньнань дахь монголчуудын эсрэг дайнд оролцуулсан боловч тэрээр өвчнөөр нас баржээ. (Ц.Цэрэндорж)

 

Ашигласан ном зохиол

Мин улсын судар (хятад хэлээр)

Юань улсын судар (хятад хэлээр)

Далай Ч., Монголын түүх (1260-1388), гутгаар дэвтэр, УБ., 1992

Монгол улсын түүх, дэд боть, УБ., 2003

윤은숙, 나가추의 활동과 14세기말 동아시아 정세 // 명청사연구, 제28집, 명청사학회, 2007 (солонгос хэлээр)

첵메드 체렝도르지, 14세기 후반 동아시아의 국제정세와 북원과 고려의 관계, 한국학중앙연구원 박사학위논문, 2011 (солонгос хэлээр)


Дэлгэрүүлж үзэх ном зохиол