Үндсэн мэдээлэл:

Адил утгатай үг Чингис хааны алтан ураг
Хамаа бүхий үг Алтан урагтан
Цаг үе Дөчин дөрвөн хоёрын Монгол улс
Салбар, чиглэл Түүх
Үндэслэн байгуулагч Чингис хаан
Угсаа Монгол

Алтан ураг

Чингис хааны гол удмыг заасан хүндэтгэлийн нэр.


Чингис хааны гол удмын овгийг Хиад Боржигин буюу Боржигин овогтон гэдэг. Тэднийг хүндэтгээд Боржигин тайж гэдэг буюу “Алтан урагтан” хэмээн дуудах болжээ. Алт бол монголчуудын хувьд төмөрлөгийн охь, чанар нь уян хатан, бэхлэг бөгөөд өнгө нь мөнх хувиршгүй шаргал өнгөөрөө байдаг тул эрхэм дээд зүйлсийг алттай холбон зүйрлэдэг ёс дээр үеэс байжээ. “Монголын нууц товчоон” зэрэг сурвалжийн мэдээнд Чингис хаантай холбогдсон зүйлийг “алтан амь”, “алтан босго”, “алтан аргамж”, “алтан бүс”, “алтан жолоо” гэх мэтээр нэрлэж байсан уламжлалаас салбарлаж Чингис хааны гол удмын хүмүүсийг “Алтан ураг”-ийнхан гэж нэрлэх болжээ. Чингис хаан тэргүүтэй хаадын түүх намтрыг аль эрт “Алтан дэвтэр” гэж нэрлэж байсан бол XVII зууны эхээр “Алтан товч” зэрэг олон зохиолууд бичигдэж Чингис хааны гол удмыг Хиад Боржигин тайж буюу Алтан урагтан хэмээн нэрлэжээ. Тухайлбал: 1607 онд зохиогдсон гэж үздэг “Эрдэнэ тунамал нэрт шастир оршвой” хэмээх сурвалжид “Тэнгэрийн хөвгүүн Чингис хааны алтан ураг”, “Боржигины алтан ураг” гэх мэтээр тэмдэглэсэн байдаг. (А.Пунсаг)

Ашигласан ном зохиол

Лу.Алтан товч, УБ.,1990

Монголын нууц товчоон

Судрын чуулган

Содномдорж Б., Монгол овог ястны чуулган, Ляонин, 2007


Дэлгэрүүлж үзэх ном зохиол

Чакраварди Алтан хааны тууж, УБ., 2006

Ломи, Монголын Боржигид овгийн түүх, Хөх хот, 1989