Год модны 20-р булшнаас илэрсэн Бэлгэт гөрөөс

Үндсэн мэдээлэл:

Хамаа бүхий үг Домгийн амьтан, ганц эвэрт, хударга хөмөлдрөгний чимэг, мөнгөн чимэг
Төрөл Археологийн олдвор
Түүхэн эрин үе Хүннүгийн үе
Он цаг НТӨ I- НТ I зуун
Салбар Археологи

Бэлгэт гөрөөс

Хүннүгийн үеийн археологийн олдвор.

Домогт гардаг ганц эвэрт амьтан. Энэ амьтныг монголчууд “Бэлгэт гөрөөс”, “хилэн гөрөөс” ч хэмээн нэрлэдэг. Мөн бодь гөрөөс, цагаан гөрөөс, голч гөрөөс хэмээн нэрлэх явдал ч бий. Бэлгэт гөрөөсийг сайн сайхны бэлгэдэл, цэвэр ариуны бэлгэдэл хэмээн үздэг ажээ. Уг амьтны онцлог нь ганц эвэртэй байх тул өрнө дахинд “юникорн буюу ганц эвэрт” хэмээн нэрлэдэг байна. Өрнийн домогт гол төлөв цагаан өнгийн морь төрхтэй дүрслэгддэг бол дорно дахинд ялангуяа Хятадад луутай төстэй домгийн амьтан хэмээн төсөөлдөг ажээ. Хятадууд бэлгэт гөрөөсийг “чилэн” хэмээн нэрлэнэ.

Монголчууд уг амьтныг бүс, адууны тоног зэрэгт дүрслэн гоёл болгож байсан нь археологийн олдворуудаас харагддаг. Үүний тод жишээ нь өдгөө ОХУ-ын Эрмитаж музейд хадгалагдаж буй Алтан ордны дурсгалаас илэрсэн бүсний мөнгөн чимэг юм.

Бэлгэт гөрөөсийг Хүннүгийн үед их шүтэж байсан нь сүүлийн жилүүдэд Хүннүгийн язгууртны булшнаас илэрч олдсон эмээлийн хударга хөмөлдрөгний чимэгт олонтаа дүрслэсэн байгаагаас мэдэгдэнэ. Анх Архангай аймгийн нутагт орших Гол модны дурсгалт газрын 20-р булшнаас бэлгэт гөрөөсийн дүрстэй алтаар шарж мөнгөөр хөөмөлдөн хийсэн дугуй болон гонзгой хэлбэрийн хударга, хөмөлдрөгний чимэгнүүд олдсон ба түүний дараа Ноён уул, Гол мод-2 зэрэг дурсгалаас ч төстэй алт, мөнгөн чимэг олджээ. (Г.Эрэгзэн)

Ашигласан ном зохиол

Ерөөл-Эрдэнэ Ч. Гол модны 20-р булшнаас олдсон “Бэлгэт гөрөөс”-ийн дүрст хөөмөл мөнгөн зэмсэг  // Studia archaeologica. Tom. IV(XXIV), Fasc. 17. УБ., 2007, т. 244-257.

Yeruul-Erdene Ch. Silverdecoration depicting unicorn // in: Xiongnu Archaeology. Multidisciplinary Perspectives of the First Steppe Empire in Inner Asia. Ed. U. Brosseder and B.K. Miller.Bonn: Vor- und Frühgeschichtliche Archäologie, Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität, 2011, pp. 333-340.

X
by AdChoices
X
by AdChoices

Цэвээндорж Д., Полосьмак Н.В., Батболд Н., Эрдэнэ-Очир Н., Цэнгэл М. Ноён уулын Хүннүгийн язгууртны 20-р булшны судалгаа // Studia archaeologica. Tom. IV(XXIV),Fasc. 20, УБ., 2007, т. 288- 304.

X
by AdChoices

Эрэгзэн Г. Хурдан морины гөхөл үсний бэлгэдлийг археологийн хэрэглэгдэхүүнээр тодруулах нь // Нүүдэлчдийн өв судлал., Боть XIV, УБ., 2013.

Дэлгэрүүлж үзэх ном зохиол