Чихэн агуйн суурин (Баян-Өндөр сум, Баянхонгор аймаг)

Үндсэн мэдээлэл:

Хамаа бүхий үг Цагаан агуйн суурин
Төрөл Чулуун зэвсгийн үеийн дурсгал
Түүхэн эрин үе Палеолит, мезолит, неолитын үе
Салбар Археологи

Чихэн агуйн палеолит мезолитын давхарга

Палеолит, неолитын үед холбогдох агуйн дурсгалт газар.

Чихэн агуй нь Баянхонгор аймгийн Баян-Өндөр сумын нутагт Чихэн Хөөвөрийн ууланд оршино. Агуйн үүд нь зүүн өмнө зүг харсан байрлалтай. Агуйн урт нь 9.5 м, өргөн нь 5 м, өндөр нь 2 м хэмжээтэй. Харьцангуй том биш боловч хүн амьдрахад туйлын тохиромжтой нөхцөл бүхий агуй юм.

Чихэн агуйн чулуун зэвсгийн сууринг анх 1987 онд А.П.Деревянко, Д.Дорж нарын удирдсан МЗТСХЭ-ийн шинжилгээний анги олж нээсэн бөгөөд 1995-2000 онуудад Монгол-Орос-Америкийн археологийн хамтарсан экспедици малтлага судалгааны иж бүрэн судалгаа хийсэн байна. Судалгааны үр дүнд олон зуун тооны чулуун зэвсгийн зүйлс, урт хугацааны туршид гал түлж хүн амьдарч байсныг гэрчлэх гал голомтын ором, араатан амьтад, ургамалын үлдэгдэл бүхий дөрвөн соёлт давхарга бүхий суурин болох нь тогтоогджээ. Эхний гурван давхаргын хувьд неолит, мезолитын үед, харин 4-р давхарга нь палеолитын үед холбогдоно. Палеолитын давхаргаас олдсон багаж зэвсгийн төрөл зүйлээс харахад ан агнуурын зориулалттай,  агнасан амьтнаа өвчиж, эвдэхэд зориулагдсан зэвсэг болох үзүүр мэс, үзүүр иртэй хусуур, хутга, сийлтүүр (зүсүүр) давамгайлах ажээ.

Эхний гурван давхаргын хамаарах он цагийг радиокарбоны аргаар тогтооход нэгдүгээр давхарга нь 8-6 мянга, хоёрдугаар давхарга нь 9-8 мянга, гуравдугаар давхарга нь 11-10 мянган жилийн өмнөх үед холбогдох нь батлагдсан нь эрдэм шинжилгээний онцгой ач холбогдолтой юм.

Харин доод давхаргын хувьд 37-р галын ором, давхаргын дээд талд байсан 33-р голомтын шатсан модонд хийсэн радиокарбоны шинжилгээгээр 27 432±872 (AA-26580), 21620±180 (AA-32207) жилийн өмнөх үед холбогдох он цаг гарчээ. (Я.Цэрэндагва)

Ашигласан ном зохиол

Гладышев С.А., Нохрина Т.И. Поселенческий комплекс голоценового времени в пещере Чихэн(Монголия) // Проблемы археологии и палеоэкологии Северной, Восточной и Центральной Азии.  Новосибирск: Изд-во ИАЭТ СО РАН, 2003. с. 105-108.

Деревянко А.П., Олсен Д., Петрин В. Т., Ривс Р., Гладышев С.А., Цэрэндагва Я., Рэк Д. Археологическое изучение пещеры Чихэн в Гобийском Алтае (Баянхонгорский аймак) // Проблемы археологии, этнографии, антропологии Сибири и сопредельных территорий. Мат-лы V Годовой итоговой сессии ИАЭт СО РАН. Декабрь 1997 г.  Новосибирск: Изд-во ИАЭт СО РАН, 1997. – Т. III. с. 64–67.

X
by AdChoices
X
by AdChoices

Деревянко А.П., Петрин В. Т., Николаев С.В., Нохрина Т.И., Цэрэндагва Я. Стратифицированные комплексы пещеры Чихэн из Гобийского Алтая (по материалам 1996 г.) // Каменный век Южной Сибири и Монголии: теоретические проблемы и новые открытия.  Улан-Удэ: Изд-во БНЦ СО РАН, 2000. с. 74 – 88.

Деревянко А.П., Петрин В. Т., Гладышев С.А., Олсен Д., Цэрэндагва Я. Характеристика каменной индустрии пещеры Чихэн (Гобийский Алтай) // Археология, этнография и антропология Евразии. – Новосибирск, 2001.  № 1 (5). с. – 25–39.

X
by AdChoices

Д. Цэвээндорж, А.П. Деревянко, В.Т.Петрин, Ж.Олсен. Чихэн агуйд хийгдэж буй чулуун зэвсгийн судалгааны ажлын урьдчилсан үр дүнгээс // Studia archeologica. Т. XYII. Fasc.1. УБ., 1997. т. 3-14.

 

 

 

Дэлгэрүүлж үзэх ном зохиол