Үндсэн мэдээлэл:

Адил утгатай үг Халхын туслагч жанжин
Хамаа бүхий үг Түшээт хан аймаг, Засагт хан аймаг, Сайн ноён аймаг, Сэцэн хан аймаг
Төрөл Цэргийн зохион байгуулалт
Цаг үе Манж Чин улс
Хэний хаанчлалын үед Найралт Төв хаан, Тэнгэрийн тэтгэсэн хаан

Туслагч жанжин

Манж Чин улсын үеийн цэргийн албан тушаал

Чин улс 1710 оны үеэс эхлэн Ар монголд цэргийн ангиуд байрлуулж, Халх нарыг хамгаалах нэрээр дарангуй цэргийг байнга байлгах болсон байна. 1723 онд Засагт хан аймгийн хотогойдын Бүүвэй бэйл, Түшээт хан аймгийн Данзандорж ван мөн эфү Цэрэнд халхын туслагч жанжны тамга өгч халхын цэргүүдийг захируулав. 1731 онд Зүүнгарын цэрэгт Манжийн умарт замын цэргийн их жанжин Фүрданий 20000 цэрэгтэй гол хүч ялагдав. Зүүнгарын цэрэг Халхын нутагт гүн нэвтэрэн орж Эрдэнэзууд хүрэхэд 20 гаруй жилийн турш улсын сангаас цалин, хүнс, цэргийн хэрэгсэл өгч Зүүнгарын нутаг руу давшуулсан манж, хятад цэрэг Зүүнгарын цэрэгт ялагдаж, харин Халхын цэрэг Зүүнгарын цэргийг Эрдэнэзууд тогтоож чадав. 1731-1732 онд Хэрсэн чулуу, Сүх Алдах, Эрдэнэзуугийн тулалдаанд эфү Цэрэнгийн захирсан Сайн ноён аймгийн цэрэг, ван Данзандоржийн захирсан Түшээт хан, Сайн ноён аймгийн цэрэг шалгаран байлдсан учир хоёр ноёнд Чин улсаас баатар цол, хэргэм цэрэг өгч, Цэрэнг Улиастайн жанжин болгож, Данзандоржоор Жибзундамба хутагтыг харгалзуулав. 1741 онд Халхын Сэцэн хан аймагт нэмэн туслагч жанжны орон тоо буй болгож, Сэцэн хан аймгийн засаг, гүн Басуд тамга олгосноор Халхад 4 туслагч жанжны орон тоо буй болжээ. 1911 онд Манж Чин улсын ноёрхлыг устгасны дараа ч уг тушаалыг Богд хаант Монгол улсын үед үргэлжүүлэн 1921 он хүртэл Халхын 4 аймгийн цэргийн хэргийг хариуцуулж байв. (Г.Одбаяр)

Ашигласан ном зохиол

Зарлигаар тогтоосон Гадаад монгол, хотон аймгийн ван гүнгүүдийн илтгэл шастир II. Улаанбаатар, 2009. 

Сономдагва Ц. Монгол улсын засаг захиргааны зохион байгуулалтын өөрчлөлт, шинэчлэл (1691-1997). Улаанбаатар, 1998.   


Дэлгэрүүлж үзэх ном зохиол